Πεινούν 923 εκατ. άνθρωποι

Η έκρηξη των τιμών σε είδη διατροφής και καύσιμα αύξησε κατά 75 εκατ. τους πένητες του πλανήτη μέσα στο 2008. Το 89% ζει σε Αφρική και Ασία. Στο ναδίρ η διεθνής οικονομική βοήθεια «E» 15/10


Τα στοιχεία για την πείνα στον πλανήτη αποτυπώνουν τη ζοφερή πραγματικότητα: Εννιακόσια είκοσι τρία εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται αντιμέτωποι με το φάσμα της πείνας σε όλον τον κόσμο, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), που καταδεικνύουν ότι το πρόβλημα του υποσιτισμού λαμβάνει δραματικές διαστάσεις εξαιτίας της έκρηξης των τιμών σε βασικά είδη διατροφής και καύσιμα, στο διάστημα 2007-2008.


Οι δυσοίωνες εκτιμήσεις του διεθνούς οργανισμού για την πείνα βλέπουν το φως της δημοσιότητας παραμονές της Παγκόσμιας Ημέρας για τη Διατροφή.

Για την καταπολέμηση της σύγχρονης επιδημίας που μαστίζει την ανθρωπότητα, επισημαίνει ο διεθνής οργανισμός, απαιτούνται πάνω από 30 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, ώστε να υπάρξουν εγγυήσεις για τη διατροφική ασφάλεια και για να δοθεί ώθηση στον αγροτικό τομέα, ο οποίος βρίσκεται παραγκωνισμένος τα τελευταία χρόνια.

Εκκληση
Ο FAO καλεί επίσης τις κυβερνήσεις να βάλουν... γερά το χέρι στην τσέπη, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.

Εβδομήντα πέντε εκατομμύρια άνθρωποι περισσότεροι από το 2007 υποφέρουν φέτος από την πείνα σε όλον τον κόσμο. Το 89% των ανθρώπων αυτών, δηλαδή 750 εκατομμύρια, ζουν σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής.

Απ αυτούς, 41 εκατομμύρια άνθρωποι κατοικούν στην περιοχή Ασίας - Ειρηνικού, 24 εκατομμύρια στην υποσαχάρεια Αφρική, 6 εκατομμύρια στη Λατινική Αμερική και 4 εκατομμύρια στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Ενδεικτικό της δραματικής κατάστασης στη «μαύρη ήπειρο» είναι το γεγονός ότι σε 15 χώρες η πείνα πλήττει πάνω από το 35% του πληθυσμού.

Είκοσι δύο χώρες στον πλανήτη εμφανίζονται ιδιαίτερα ευάλωτες στη θεαματική άνοδο των τιμών σε βασικά είδη διατροφής και καύσιμα, λόγω του υψηλού ποσοστού των χρόνια υποσιτιζόμενων ανθρώπων (πάνω από το 30%), της μεγάλης εξάρτησής τους από τις εισαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων (100% σε ορισμένες περιπτώσεις) και από τις εισαγωγές δημητριακών.

Οι χώρες αυτές είναι η Ερυθραία, ο Νίγηρας, τα νησιά Κομόρες, η Μποτσουάνα, η Αϊτή, η Λιβερία, το Μπουρούντι, το Τατζικιστάν, η Σιέρα Λεόνε, η Ζιμπάμπουε, η Αιθιοπία, η Ζάμπια, η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, η Μοζαμβίκη, η Τανζανία, η Γουινέα - Μπισάου, η Μαδαγασκάρη, το Μαλάουι, η Καμπότζη, η Βόρεια Κορέα, η Ρουάντα και η Κένυα.

Η αύξηση που καταγράφεται στις τιμές των ειδών διατροφής φθάνει το 12% το 2006 σε σχέση με το προηγούμενο έτος, το 24% το 2007, ενώ κατά τους πρώτους μήνες του 2008 σημειώνεται μία έκρηξη των τιμών κατά 50% .

Για τη δραματική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ο πλανήτης το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα ρίχνει το γάντι στις κυβερνήσεις, η οικονομική βοήθεια των οποίων μειώθηκε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών, προς τις χώρες που την έχουν άμεση ανάγκη.

Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ

Περίπου 923 εκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη υποφέρουν από την πείνα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), ο αριθμός αυτός αυξήθηκε κατά 75 εκατομμύρια από πέρυσι εξαιτίας του «ράλι» των τιμών σε είδη διατροφής και καύσιμα.
Το 89% των ανθρώπων που υποσιτίζονται, ζουν σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής.
Είκοσι δύο χώρες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην άνοδο των τιμών.
Οι τιμές στα είδη διατροφής αυξήθηκαν κατά 12% το 2006, σε σχέση με το 2005, κατά 24% το 2007 και κατά 50% κατά τους πρώτους μήνες του 2008.
Πάνω από 30 δισ. δολάρια τον χρόνο απαιτούνται για να υπάρξουν εγγυήσεις για τη διατροφική ασφάλεια.
Η διεθνής βοήθεια σε τρόφιμα μειώθηκε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών.
ΗΠΑ: Η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ ΒΥΘΙΖΕΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΣΤΗ ΦΤΩΧΕΙΑ
Πριν ακόμη καταρρεύσει η Γουόλ Στριτ ο αριθμός των φτωχών οικογενειών της εργατικής τάξης στις ΗΠΑ αυξανόταν, καθώς το μερίδιο από την πίτα του αμερικανικού εισοδήματος που τους αναλογεί, μειώνεται συνεχώς.

Το ποσοστό των φτωχών οικογενειών της εργατικής τάξης αυξήθηκε σε 28% το 2006 από 27% που ήταν το 2002, σύμφωνα με έκθεση του Working Poor Families Project, η οποία στηρίχθηκε σε κυβερνητικά στοιχεία.

Σε απόλυτους αριθμούς από το 2002 έως το 2006 ο αριθμός των φτωχών οικογενειών αυξήθηκε κατά 350.000! «Αν αρχίσουμε να κάνουμε αντιστοιχίες με αυτό που συνέβη φέτος, καταλαβαίνουμε ότι ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί», δήλωσε ο Μπράντον Ρόμπερτς, ένας από τους συντάκτες της έκθεσης με τίτλο «Αν και εργάζεσαι σκληρά, εξακολουθείς να μην τα βγάζεις πέρα».

Επιδείνωση
Σύμφωνα με την έκθεση, 9,6 εκατομμύρια οικογένειες της εργατικής τάξης ήταν φτωχές το 2006, από 9,2 εκατομμύρια το 2002.

«Το ένα τρίτο όλων των παιδιών (στις ΗΠΑ) ζει σε νοικοκυριά εργαζομένων με πολύ χαμηλό εισόδημα», πρόσθεσε ο Ρόμπερτς.

Βάσει των κριτηρίων του 2008, οι οικογένειες που ανήκουν στη φτωχή εργατική τάξη είναι αυτές που απαρτίζονται από 4 άτομα, τα οποία ζουν με λιγότερα από 42.400 δολάρια στις 48 γειτονικές πολιτείες ή με ελάχιστα παραπάνω στην Αλάσκα και τη Χαβάη.

Η ανισότητα στο εισόδημα αυξήθηκε, καθώς οι συντηρητές κτιρίων, οι ταμίες, οι οικοδόμοι και οι παραμάνες είδαν το μερίδιό τους από την πίτα του αμερικανικού εισοδήματος να εξαφανίζεται.

Μίνα Αγγελίνη, ΕΘΝΟΣ, 15/10/08

Η ΑΓΟΡΑ ΕΧΕΙ ΣΤΕΓΝΩΣΕΙ ΑΠΟ ΜΕΤΡΗΤΑ ΚΑΙ Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΕΚΛΕΙΠΕΙ

Αντιμέτωπα με το φάσμα της χειρότερης οικονομικής ασφυξίας των τελευταίων δεκαετιών βρίσκονται τα νοικοκυριά, οι επιχειρήσεις αλλά και ολόκληρη η οικονομία. Η χρηματοπιστωτική κρίση, που εδώ και 14 περίπου μήνες μαστίζει της αγορές, κλονίζει συθέμελα το οικονομικό οικοδόμημα και απειλεί να βυθίσει τη χώρα σε μακροχρόνια ύφεση. Καθώς η αγορά έχει «στεγνώσει» από μετρητά και η εμπιστοσύνη μεταξύ των τραπεζών βρίσκεται στο ναδίρ, νοικοκυριά και επιχειρήσεις βρίσκονται τώρα αντιμέτωπα με το πραγματικό πρόσωπο της κρίσης που προκαλεί πρωτοφανή έλλειψη ρευστότητας, στραγγαλίζοντας την κατανάλωση και την επιχειρηματική δραστηριότητα.

«Ενώ πριν από έναν χρόνο όλοι εμπιστεύονταν τους πάντες, τώρα κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν», αναφέρει χαρακτηριστικά υψηλόβαθμος τραπεζίτης, μεταφέροντας το κλίμα που ισχύει όχι μόνο στην ελληνική αλλά και τις διεθνείς αγορές.

«Καμπανάκι» για μείωση της ανάπτυξης χτύπησε και η Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς ο διοικητής της κ. Γ. Προβόπουλος προέβλεψε υποχώρηση και των επιχειρηματικών επενδύσεων μέσα στους επόμενους μήνες, αν συνεχιστεί η κρίση.

Στερεύει το ρευστό
Την ίδια στιγμή, ακόμα και οι εφοπλιστές, που τα τελευταία χρόνια, με την πλεονάζουσα ρευστότητά τους είχαν χρηματοδοτήσει τα χρηματιστήρια και τις τράπεζες, ανακρούουν
Στα στεγαστικά δάνεια αναμένεται μείωση κατά 50% του ρυθμού εκταμιεύσεων σε ετήσια βάση, λόγω της εκτίναξης των επιτοκίων σε δυσθεώρητα ύψη
πρύμνα. Πλέον, χρησιμοποιούν τα κεφάλαιά τους για να πληρώσουν τα δικά τους επιχειρηματικά σχέδια, στερώντας την αγορά από ακόμα μια πηγή ρευστότητας.

Στο τραπεζικό γκισέ οι εκταμιεύσεις νέων δανείων έχουν μειωθεί κατακόρυφα και πλέον, όπως αναφέρουν στελέχη χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, μόνο 3 στις 10 αιτήσεις νέων δανείων φτάνουν τελικά στην εκταμίευση. Στα στεγαστικά δάνεια αναμένεται μείωση κατά 50% του ρυθμού εκταμιεύσεων σε ετήσια βάση, καθώς η εκτίναξη των επιτοκίων σε δυσθεώρητα ύψη, μαζί με την αβεβαιότητα των υποψήφιων αγοραστών και τη διατήρηση των τιμών των ακινήτων δημιουργούν ένα ιδιαίτερα αποτρεπτικό κοκτέιλ. Ήδη για ένα εικοσαετές δάνειο 150.000 ευρώ, αν εξαρτάται από το διατραπεζικό επιτόκιο Εuribor, η αύξηση της μηνιαίας δόσης ανέρχεται σε 100 ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο δωδεκάμηνο.

Παράλληλα, οι τράπεζες τις τελευταίες εβδομάδες έχουν «παγώσει» και δάνεια που έχουν ήδη εγκριθεί και καθυστερεί αδικαιολόγητα η εκταμίευσή τους, καθώς βγαίνουν χαμένες από τη διαφορά των επιτοκίων. Για παράδειγμα, λόγω και του έντονου ανταγωνισμού, σε πολλές περιπτώσεις τα αρχικά επιτόκια των στεγαστικών δανείων είναι χαμηλότερα του 5%, ενώ οι ίδιες οι τράπεζες «αγοράζουν» το χρήμα με 6% ή και 7%. Έτσι, επιλέγουν να μην εκταμιεύσουν τα ποσά, περιμένοντας εξομάλυνση στη διατραπεζική αγορά.

Η εξέλιξη αυτή «στραγγαλίζει» τους κατασκευαστές και μια σειρά από επαγγέλματα που σχετίζονται με την οικοδομή. Η πτώση της οικοδομικής δραστηριότητας- που παραδοσιακά αποτελεί «ατμομηχανή» της ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια- ξεπερνά το 15% από την αρχή του έτους και έτσι τα μηνύματα για το υπόλοιπο του 2008 μόνο αισιόδοξα δεν είναι.

Τ α επισφαλή δάνεια
Την ίδια στιγμή, αντιμέτωπα με τη «δαμόκλειο σπάθη» της υπερχρέωσης είναι εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά που πλέον στερούνται τη διέξοδο της αναχρηματοδότησης των οφειλών τους. Έτσι, από τη μια βλέπουν τη μηνιαία δόση τους να ανεβαίνει σε δυσθεώρητα ύψη και από την άλλη δεν μπορούν να συμμαζέψουν τα χρέη τους, καθώς οι πόρτες της μεταφοράς υπολοίπου παραμένουν ερμητικά κλειστές. Η αύξηση του δείκτη επισφαλών δανείων στο 4,7% από 4,5%όπως προκύπτει από τα τελευταία στοιχεία της ΤτΕ- μπορεί να είναι οριακή, καταδεικνύει όμως αλλαγή της τάσης, καθώς ο στόχος των τραπεζών ήταν ο σχετικός δείκτης να πέσει στο 3,5% μέχρι το τέλος του έτους.

Ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις παίρνει το πρόβλημα ανά μεσα στις επιχειρήσεις, για τις οποίες η πρόσβαση σε ρευστότητα είναι ζωτικής σημασίας για την ίδια την επιβίωσή τους. Αυτήν τη στιγμή, καθώς τα ταμεία των τραπεζών έχουν «στερέψει», η χρηματοδότηση των επιχειρηματικών προσπαθειών γίνεται με το σταγονόμετρο και με ιδιαίτερα επαχθείς όρους. Σήμερα το επιτόκιο των επιχειρηματικών δανείων ξεπερνά το 8%, ακόμα και για τις πιο υγιείς εταιρείες, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η εξυπηρέτηση των ομολόγων και των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων γίνεται με κόστος που ξεπερνά ακόμα και το 10%.

Παράλληλα, η πρόσβαση σε κεφάλαιο κίνησης είναι εξαιρετικά περιορισμένη, ενώ παράλληλα η πτώση της κατανάλωσης στερεί μετρητά από την αγορά. Οι ακάλυπτες συναλλαγές και οι απλήρωτες συναλλαγματικές πολλαπλασιάζονται, ενώ παράλληλα για τις μεγάλες επιχειρήσεις η δίοδος της άντλησης κεφαλαίων μέσω του Χρηματιστηρίου έχει κλείσει για τα καλά, καθώς κανείς δεν είναι διατεθειμένος να χρηματοδοτήσει αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου. Όπως αναφέρουν τραπεζικά στελέχη, αν η κατάσταση αυτή συνεχιστεί χωρίς κρατική παρέμβαση μέσα στους επόμενους μήνες, ελλοχεύει ο κίνδυνος να «σκάσουν» μαζικά επιχειρηματικά δάνεια και οι εταιρείες να μην μπορούν να χρηματοδοτήσουν οφειλές τους. Μια τέτοια εξέλιξη θα έχει δραματικές επιπτώσεις τόσο στην ανεργία όσο και στην ανάπτυξη, που - σύμφωνα με τα πιο απαισιόδοξα σενάρια- μπορεί να γυρίσει ακόμα και σε αρνητικό πρόσημο, βυθίζοντας ολόκληρη τη χώρα σε βαθιά και παρατεταμένη ύφεση.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ:ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΕΦΑΝΗΣ


ΠΗΓΗ : TA NEA , 12/10/08

Το ελληνικό Κραχ του Μεσοπολέμου

Η αδυναμία των πολιτικών να παρέμβουν στο οικονομικό τοπίο οδήγησε στην κρίση που σημάδεψε τις αρχές της δεκαετίας του ΄30

Απεργίες που έφθασαν στα όρια της εξέγερσης είχαν ξεσπάσει σε όλη τη χώρα
ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ Δ. ΚΑΡΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ


Η οικονομική κρίση του 1929-1932 στην Ελλάδα, όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, ελάχιστες ομοιότητες παρουσιάζει με τη σημερινή- εάν εξαιρέσουμε ίσως τον βαθμό σοβαρότητας- αλλά επίσης ελάχιστες ομοιότητες διαθέτει και με τον τρόπο με τον οποίον η κρίση εξελίχθηκε σε άλλες χώρες. Φυσικά, η αφετηρία ήταν ίδια- η παγκόσμια κρίση, που στο μυαλό όλων μας έχει ταυτιστεί με τους απελπισμένους που πηδούσαν από τα παράθυρα στη Νέα Υόρκη ή με τις ουρές για ένα πιάτο σούπα στην Αμερική.

Στην Ελλάδα, οι περισσότεροι την αντιμετωπίζουν με όρους πολιτικούς - είναι αυτή που, για παράδειγμα, έθεσε τέλος μάλλον κακό στην πολιτική σταδιοδρομία του χαρισματικού Ελευθερίου Βενιζέλου. Για άλλους, είναι αυτή που άνοιξε τον δρόμο στον Ιωάννη Μεταξά και τη δικτατορία, όπως έγινε με τον Μουσολίνι στην Ιταλία και με τον Χίτλερ στη Γερμανία. Και για κάποιους τρίτους, είναι αυτή που έθεσε τα θεμέλια του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα. Όλα τα παραπάνω αναμφίβολα ισχύουνόμως δεν είναι τα μόνα. Διότι μια οικονομική κρίση πρώτα και κύρια έχει χαρακτηριστικά οικονομικά, μετά κοινωνικά και μετά, βεβαίως, πολιτικά. Η Ελλάδα, με κάποια χρονική καθυστέρηση, υποχρεώθηκε τελικώς να εγκαταλείψει τον κανόνα χρυσού - το σύστημα που καθόριζε τότε τις ισοτιμίες- και να υποτιμήσει τη δραχμή. Προέβη σε στάση πληρωμών των χρεών της και οδηγήθηκε σε ένα σύστημα σχεδόν πλήρους προστατευτισμού- έλεγχος εισαγωγών, μεγάλοι δασμοί, στροφή σε αγροτικές παραγωγές που απαιτούνταν για την εγχώρια κατανάλωση, ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας. Δημιουργήθηκε έτσι μια ανάπτυξη αυτόνομη, η οποία με κλασικούς όρους δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί «οικονομική κρίση».

Ολέθρια πολιτική. Ωστόσο, η αδυναμία του κράτους να αναλάβει παρεμβατικό ρόλο στην κατανομή των κερδών που προέκυπταν από αυτήν την ανάπτυξη- διατηρώντας και στις νέες συνθήκες την προ του Κραχ αντίληψη που ονομάστηκε laissez faire (σ.σ. κάτι σαν «αφήστε τις δυνάμεις να αυτορυθμιστούν)- είχε ολέθριες συνέπειες. Άλλωστε, η επιλογή ενός προστατευτικού συστήματος έγινε μάλλον εξ ανάγκης και τυχαία, παρά από τη συνειδητή ιδεολογική και οικονομική επιλογή των κατεστημένων κομμάτων, των Φιλελευθέρων και του Λαϊκού Κόμματος, που ουδέποτε διακρίθηκαν για τις διαφορές τους ως προς τα οικονομικά, αλλά για το αβυσσαλέο μίσος που έμεινε στην Ιστορία ως Διχασμός.

Ο πλούτος συγκεντρώθηκε στα χέρια ολίγων- βιομηχάνων «νέας εσοδείας» ως επί το
Στον αντίποδα των εργατικών εξεγέρσεων εμφανίστηκαν φασιστικές οργανώσεις, που επένδυσαν στους φόβους της αστικής τάξης και οδήγησαν στο πραξικόπημα της 4ης Αυγούστου
πλείστον, καθώς η Ελλάδα δεν διέθετε παραδοσιακή μεγαλοαστική τάξη. Μεταξύ 1930 και 1935 οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν κατά 13% και η ταχύρρυθμη βιομηχανική μεγέθυνση είχε άμεση εξάρτηση από τα φθηνά εργατικά χέρια σε μεγάλο βαθμό. Το φορολογικό σύστημα επιδείνωνε ακόμη περισσότερο τα πράγματα, φέρνονται αγρότες και εμπόρους σε σαφώς καλύτερη θέση από τους εργάτες. Ναυτεργάτες, καπνεργάτες, επιπλέον, είχαν οργάνωση χάρη στα Ταμεία Αλληλοβοήθειας, σε αντίθεση με τους απλούς εργάτες. Από την άλλη μεριά, μεταξύ 1925 και 1934 η συνολική παραγωγή σιγαρέτων στις «Νέες Χώρες» μειώνεται από το 36% στο 4%.

Ο Βενιζέλος υποχώρησε στις απαιτήσεις βιομηχάνων και επιχειρηματιών και δεν θέσπισε ούτε την κοινωνική ασφάλιση ούτε το επίδομα ανεργίας. Κινητοποιήσεις, απεργίες, ταραχές που έφθασαν στα όρια της εξέγερσης ξέσπασαν σε διάφορα σημεία της χώρας- και ανέλαβαν να τις καταστείλουν διάφοροι θαυμαστές του Μουσολίνι, όπως ο μετέπειτα πραξικοπηματίας Κονδύλης, με τη στήριξη παρακρατικών που είχαν προσλάβει οι κατά τόπους βιομήχανοι. Η άνοδος των τιμών, όμως, οξύνει περισσότερο τα πνεύματα. Και στον αντίποδα των εργατικών εξεγέρσεων εμφανίζονται φασιστικές οργανώσεις, που παίζουν με τα αισθήματα της φοβισμένης αστικής τάξης.

Στις 4 Αυγούστου του 1936 εκδηλώνεται η δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά- και με τον τρόπο αυτόν η οικονομική κρίση του Μεσοπολέμου κατορθώνει να σημαδέψει και την μεταπολεμική Ιστορία της Ελλάδας.

Διότι, όπως σημειώνει κι ο ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ, «πίσω από την κοινωνική αναταραχή που ξέσπασε μετά το 1932, δεν βρισκόταν η οικονομική στασιμότητα, αλλά η απροθυμία της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας να αναγνωρίσει ότι σε μια κλειστή οικονομία, το κράτος, με τη δράση ή την αδράνειά του, καθορίζει ποιος θα απολαμβάνει τα ευεργετήματα της μεγέθυνσης».

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ, 11/10/08

Η κρίση σηματοδοτεί μια νέα γεωπολιτική τάξη

Του ΦΙΛΙΠ ΣΤΙΦΕΝΣ ( Financial Times)


(...) Η κατακρήμνιση του οικονομικού συστήματος αντικατοπτρίζει την αλλαγή της γεωπολιτικής ισορροπίας. Λειτουργεί συμβουλευτικά και προειδοποιητικά για το πώς η Δύση μπορεί να αντιμετωπίσει την αναδυόμενη παγκόσμια τάξη (...) Δύο πράγματα καθιστούν αυτήν την κρίση μοναδική. Το πρώτο είναι η απίστευτη αγριότητά της (...) Οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες δεν έχουν εμπειρία αντιμετώπισης απανωτών σοκ και πανταχόθεν πιέσεων όπως αυτές που έζησαν τον τελευταίο χρόνο. Το δεύτερο άπτεται του παράγοντα γεωγραφία. Για πρώτη φορά το επίκεντρο είναι στη Δύση. Μέχρι τώρα, Ουάσιγκτον, Λονδίνο και Παρίσι έβλεπαν τις κρίσεις από μακριά να συμβαίνουν σε κάποιους άλλους -στη Λατινική Αμερική, στην Ασία, στη Ρωσία (...) Η Δύση τούς υπεδείκνυε από καθέδρας και με επώδυνες συνταγές τρόπους αντίδρασης (...)

Αυτή τη φορά η κρίση ξεκίνησε στη Γουόλ Στριτ και πυροδοτήθηκε από τη βύθιση των τιμών των ακινήτων στις ΗΠΑ. Τα αναδυόμενα κράτη είναι τα θύματα και όχι οι θύτες. Και ο λόγος γι' αυτή την ανατροπή των ρόλων είναι ότι παρακατανάλωσαν τα φάρμακα της Δύσης (...) Ποτέ άλλοτε δεν είχε τόσο ξεκάθαρα διαφανεί ότι οι ανοιχτές αγορές απαιτούν πολυμερή διακυβέρνηση. Το μεγαλύτερο μάθημα είναι ότι η Δύση δεν μπορεί πλέον να θεωρεί ότι η παγκόσμια τάξη θα επαναδιαμορφωθεί βάσει των δικών της κανόνων. Για πάνω από δύο αιώνες, ΗΠΑ και Ευρώπη ασκούσαν μια ανέξοδη οικονομική, πολιτική και πολιτιστική ηγεμονία. Η περίοδος αυτή φτάνει στο τέλος της.




ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 11/10/2008

Τους τρώει ο... Φρανκενστάιν που δημιούργησαν

Του ΜΩΥΣΗ ΛΙΤΣΗ


Πανικόβλητοι οι απανταχού επενδυτές, όπου φύγει φύγει, εγκαταλείπουν τα xρηματιστήρια του πλανήτη, που κατακρημνίζονται χωρίς τέλος, με την παγκόσμια πολιτική ηγεσία θεατή στις επιπτώσεις του χρηματοπιστωτικού «Φρανκενστάιν», που η ίδια εξέθρεψε. Βλέποντας την κατάσταση αυτή και μετά από αίτημα του Ισπανού πρωθυπουργού, Χοσέ Θαπατέρο, ο Νικολά Σαρκοζί κάλεσε σε έκτακτη σύνοδο τους 16 ηγέτες της Ευρωζώνης, αύριο στο Παρίσι.



Το προχθεσινό κραχ στη Γουόλ Στριτ έγινε ακόμη μεγαλύτερο στην Ασία, εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και κανείς δεν μπορεί να διανοηθεί πού θα τελειώσει το διεθνές χρηματοπιστωτικό δράμα, που συμπτωματικά εξελίσσεται ξανά μήνα Οκτώβριο, όπως το περιβόητο κραχ του '29, αλλά και το σχετικά «ανώδυνο» μεταγενέστερο κραχ του '87.

Dow κάτω από 8.600

Η πτώση του Ντάου Τζόουνς (-7,33%) την Πέμπτη για πρώτη φορά κάτω από τις 8.600 μονάδες, προκάλεσε απώλεια 2,3 τρισ. δολαρίων την προηγούμενη εβδομάδα και 8,3 τρισ. δολαρίων μέσα σε ένα χρόνο. Από τις αρχές του έτους ο Ντάου Τζόουνς έχει χάσει 39% και πάνω από 20% σε μία εβδομάδα.

Η μετοχή του κολοσσού της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας General Motors υποχώρησε την Πέμπτη έως και 33%, στα 4,65 δολάρια. Η κεφαλαιοποίηση της GM βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1929, σύμφωνα με τα στοιχεία της εδρεύουσας στην Καλιφόρνια, εταιρείας Global Financial.

Η «μαύρη μέρα» φάνηκε από το πρωί με το χρηματιστήριο του Τόκιο να καταποντίζεται έως και 11,4%, κλείνοντας τελικά με πτώση 9,62%, πτώση που είναι η μεγαλύτερη από το κραχ του 1987, εξαφανίζοντας από την αγορά 202 δισ. δολάρια σε μια μέρα. Μέσα σε μία εβδομάδα το χρηματιστήριο του Τόκιο έχει υποχωρήσει κατά 24%, ποσοστό υπερδιπλάσιο από όσο είχε χάσει στο κραχ του 1987. Από τις αρχές του έτους έχει υποχωρήσει κατά 46%.

Το κλίμα επιδεινώθηκε και από την πρώτη χρεοκοπία χρηματοπιστωτικού ιδρύματος της Ιαπωνίας, της μη εισηγμένης ασφαλιστικής εταιρείας Yamato Life Insurance, που κατέρρευσε υπό το βάρος χρεών 2,7 δισ. δολάρια. Σύμφωνα με δημοσιεύματα εφημερίδων, η ιαπωνική κυβέρνηση συζητά το ενδεχόμενο να επαναφέρει στο προσκήνιο νόμο για τη διάσωση τραπεζών της δεκαετίας του '90, όταν η Ιαπωνία πληττόταν από τη δική της χρηματοπιστωτική κρίση και σχεδιάζει να δημιουργήσει ταμείο διάσωσης 100 δισ. δολαρίων.

7-8% κάτω η Ευρώπη

«Πρόκειται για πανικό. Η Νέα Υόρκη, τα νομίσματα - δεν υπάρχει τίποτα που να μπορούμε να εμπιστευτούμε», δηλώνει ο Τακάσι Ούσχιο, επικεφαλής της επενδυτικής εταιρείας Marusan Securities. «Οι επενδυτές τρέχουν να κάνουν ρευστό. Η έλλειψη εμπιστοσύνης συνδυάζεται με τον πανικό». Τα μεγάλα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια κατέγραφαν νωρίς χθες το απόγευμα απώλειες που άγγιζαν το 7% και 8%, έχοντας νωρίτερα «χτυπήσει» πτώσεις πάνω και από 10%. Οι απώλειές τους σε εβδομαδιαία βάση ξεπερνούν το 21%.

Εκλεισαν Μόσχα, Βιέννη

**Το Χρηματιστήριο της Μόσχας έκλεισε για μία ακόμη φορά μόλις άνοιξε, με πτώση 7%, ενώ οι αρχές της Ινδονησίας (χώρα που στο παρελθόν έχει «καεί» από την ασιατική κρίση του 1997), έκλεισε το χρηματιστήριά της επ' αόριστον. Εκλεισε με το άνοιγμα ακόμη και το χρηματιστήριο της Βιέννης, που υποχωρούσε 10%. Είναι η πρώτη φορά στην παρούσα κρίση, που κλείνει χρηματιστήριο κράτους-μέλους της Ε.Ε. και του ευρώ. Η Κεντρική Τράπεζα της Ινδίας προχώρησε σε δραστική περικοπή των συναλλαγματικών της αποθεμάτων, αποδεσμεύοντας κάπου 12 δισ. δολάρια, προκειμένου να διευκολύνει την εγχώρια ρευστότητα, καθώς τα επιτόκια στην τοπική διατραπεζική αγορά είχαν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο των 19 μηνών.

Στο πλαίσιο των απεγνωσμένων προσπαθειών για αντιμετώπιση της κρίσης, η κυβέρνηση της Ολλανδίας ανακοίνωσε ότι βάζει στην... άκρη 20 δισ. ευρώ για την προστασία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της χώρας. Στην Ελβετία, σύμφωνα με δημοσιεύματα εφημερίδων, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να αυξήσει το κατώτατο όριο εγγύησης των τραπεζικών καταθέσεων από τα 30.000 ελβετικά φράγκα (αντιστοιχεί περίπου σε 20.000 ευρώ, που ίσχυε στην Ε.Ε. πριν από την κρίση), ανταποκρινόμενη στην πανευρωπαϊκή ομπρέλα προστασίας των καταθετών.

**Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που έδωσε η Fed την Πέμπτη στη δημοσιότητα, ο δανεισμός των αμερικανικών τραπεζών έχει φτάσει στο ρεκόρ των 420 δισ. δολαρίων την ημέρα. *

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 11/10/2008